İçeriğe geç
Cast Ajans Pro

Metni okur gibi değil konuşur gibi söylemek nasıl olur?

Parkta spot ışığı altında, açık kot gömlekli genç kadın eğitmeniyle burnuna dokunarak ses egzersizi yapıyor

İlk repliğim bir kafe sahnesindeydi. Kalabalık bir gündüz kuşağı dizisinde yardımcı oyunculuktan yeni yeni sıyrılıyordum, garsonu oynuyordum ve tek cümlem vardı: “Kahveniz, buyurun.” Üç gün boyunca o iki kelimeyi evde tekrarladım. Çekimde söyledim. Yönetmen başını monitörden kaldırdı ve gayet nazik bir sesle “Bir de sanki kahveyi gerçekten getiriyormuşsun gibi yapalım” dedi. O gün anladım ki repliği doğal söylemek, onu doğru söylemekten bambaşka bir şey.

Yıllarca arka planda yürüdüm, sonra birkaç cümlelik rollere geçtim. Büyük bir oyuncu değilim, bunu baştan söyleyeyim. Ama okur gibi konuşmanın neye benzediğini en çok kendi sesimden dinledim. Aşağıda, benim de bir zamanlar inandığım yanlışları sıraladım.

“Repliği doğal söylemek için az çalışmak lazım”

Bunu bir sette, bekleme çadırında bir arkadaştan duymuştum: “Çok çalışırsan ezber gibi çıkar.” Bir dönem inandım ve metni yarım yamalak çalışıp sete gittim. Ne oldu biliyor musunuz? Kamera dönerken gözüm kafamın içindeki sayfayı aradı. Okur gibi söylememin en büyük nedeni, ezberin oturmamış olmasıydı.

Asıl rahatlık, kelimeler artık düşünmeden çıktığında başlıyor. Ezber o kadar sağlam olmalı ki kafanız cümleyi hatırlamakla değil, o cümleyi neden söylediğinizle meşgul olsun. Ben şimdi metni üç aşamada çalışıyorum. Önce kelimesi kelimesine ezber. Sonra yürürken, bulaşık yıkarken, otobüste tekrar. En son karşımda biri varmış gibi söyleme. Üçüncü aşamaya gelmeden “doğal” olmaya hiç uğraşmıyorum.

“Diksiyon çalışırsam robot gibi konuşurum”

Diksiyon derslerine ilk gittiğimde ben de öyle düşünüyordum. Hocamız bize dişlerimizin arasında kalemle tekerleme okutunca içimden “Bunu sette kim böyle konuşur?” diye geçirdim. Sonra anladım: o egzersizler sette konuşmak için değil, ağzı ve dili rahatlatmak için. Sesi yerine oturtmak, harfleri yutmamak, cümlenin sonunu düşürmemek için.

Diksiyon size netlik verir. Doğallığı bozan şey diksiyon değil, her heceyi ayrı ayrı göstermeye çalışmak. Gündelik hayatta kimse arkadaşına “Ne-re-ye gi-di-yor-sun” diye hece hece sormaz. Doğru telaffuz edip yine de akan bir cümle kurabilirsiniz. İkisi birbirinin düşmanı değil, aksine birbirini taşıyor.

“Noktalama neyse ben de onu yaparım”

Okur gibi söylemenin sinsi kaynaklarından biri bu. Metinde virgül var, duruyorsunuz. Nokta var, sesi indiriyorsunuz. Soru işareti var, sonu kaldırıyorsunuz. Ortaya çıkan şey, sınıfta yüksek sesle kitap okuyan bir öğrenci.

Yazar noktalamayı metin okunsun diye koyar. Siz ise konuşuyorsunuz. Gerçek hayatta insanlar virgülün olduğu yerde durmaz, düşündükleri yerde dururlar. Bazen cümlenin ortasında bir kelime ararlar, bazen iki cümleyi tek nefeste söylerler. Benim işime yarayan şey, metnin bir kopyasında noktalamayı kafamda silip nefes yerlerini kendim işaretlemek oldu. Sonra provada bunun sahnenin ritmine uyup uymadığına bakıyorum, uymuyorsa bırakıyorum.

Soru cümleleri ayrı bir dert. Türkçede soru çoğu zaman soru ekiyle zaten belli olur, sonu ayrıca yukarı kaldırmaya gerek yok. Evde birine “Çay içer misin?” diye sorarken sesinizin şarkı söylemediğine bir dikkat edin.

“Doğal olmak için kısık ve yavaş konuşmalıyım”

Kamera yakındır, tiyatrodaki gibi sesi salonun arkasına göndermeye gerek yok. Bu doğru. Ama bundan “fısıldarsam gerçek olur” anlamını çıkaranlar çok. Ben de çıkardım. Bir çekimde o kadar içime konuşmuşum ki sesçi kulaklığını indirip “Abi seni hiç duymuyorum” dedi. Sahne yeniden çekildi. Ben de kızardım kaldım.

Konuşan insan aslında epey hızlıdır, ses yüksekliği de duruma göre değişir. Sinirlenince hızlanır, utanınca yavaşlar, uzaktaki birine seslenince açılır. Yapay olan, her repliği aynı alçak ve ağır tonda söylemek. Sahnedeki durum ne istiyorsa ses ona göre gelsin. Kısık bir ton gerekiyorsa bile duyulur olmalı; bunu çekimden önce ses ekibiyle bir kez denemek kimseyi yormaz.

“Kendi cümlelerimle söylersem daha inandırıcı olur”

Hazırlıkta çok işe yarayan bir yöntem bu: sahnenin ne anlattığını metne bakmadan kendi kelimelerinizle anlatmak. Ne istediğinizi, karşınızdakinden ne beklediğinizi kendi ağzınızla söylemek. Bunu yaptıktan sonra metne döndüğünüzde cümleler sizden çıkmış gibi gelir.

Ama çekimde bu serbestliği kendiniz almayın. Metni senarist ve yönetmen birlikte şekillendirmiştir. Karşınızdaki oyuncu sizin son kelimenizi bekleyip cevabını ona göre veriyordur. Bir kelimeyi değiştirmek istiyorsanız provada sorun. Küçük rollerde bile bunu soran oyuncuya genelde saygıyla bakılıyor, sormadan değiştirene pek değil.

“Doğallık benim sıram gelince başlar”

Bunu en geç öğrendiğim ders sayarım. Yardımcı oyuncuyken bana kimse bir şey söylemediği için dinlemeyi de bilmiyordum. Küçük rollere geçince sıramı bekliyordum: karşımdaki konuşuyor, ben kafamda kendi repliğimi tekrarlıyorum. Sonra repliğim geliyor ve boşluktan çıkıyor.

İnandırıcı bir cevap, gerçekten duyulmuş bir cümleden doğar. Karşınızdaki oyuncu o tekrarda biraz farklı söylerse sizin cevabınız da hafifçe değişir ve o canlılık izleyiciye geçer. Şimdi kendime şunu hatırlatıyorum: repliğimi ezberledim, o yerinde duruyor. Şu an işim dinlemek.

Repliği doğal söylemek bir hile değil, birkaç alışkanlığın toplamı. Ben hâlâ yeni bir metin aldığımda o kahve sahnesini hatırlıyor ve kendime aynı iki soruyu soruyorum: Bu insan bunu neden söylüyor, kime söylüyor? Siz de elinizdeki metinle bunu deneyin, sonra kendinizi kaydedip dinleyin. Neyin okunduğunu, neyin konuşulduğunu kulağınız sizden önce yakalayacak.

Konuyla bağlantılı olarak oyunculuk nedir yazımıza ve dizi oyuncusu olmak için ilk adımlar yazımıza da bakabilirsiniz. Hazır olduğunuzda başvuru formunu doldurarak Cast Ajans Pro'ya başvurabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kendi sesimi kayıttan dinlemek neden bu kadar rahatsız edici geliyor?

Konuşurken kendi sesinizi kısmen kafatası kemikleri üzerinden de duyarsınız, kayıtta ise yalnız havadan gelen sesi duyarsınız. Bu yüzden kayıttaki ses yabancı gelir. Düzenli kayıt dinledikçe bu his azalır ve kulağınız asıl önemli olan tonlamaya odaklanır.

Yöresel ağzım doğal konuşmama engel olur mu?

Role göre değişir. Bazı karakterler yöresel ağız ister, bazıları daha standart bir konuşma. Diksiyon çalışması ağzınızı silmek için değil, gerektiğinde iki konuşma biçimi arasında rahatça geçiş yapabilmeniz için işe yarar.

Kısa bir rol için metni kaç gün önceden çalışmalıyım?

Mümkünse birkaç gün önceden başlayın ki ezber demlensin. Metin geç geldiyse önce sahnenin ne anlattığını ve kime konuştuğunuzu anlayın, kelimeleri sonra oturtun. Niyeti bilinen bir cümle, yarım ezberle bile daha az okunuyormuş gibi durur.

İlgili yazılar

Kamera hazır.

Formu doldurun, fotoğraflarınızı yükleyin. Size uygun bir rol çıktığında arayan biz olalım.

Başvuru yap
Hakkımızda Biz kimiz Kadromuz Oyuncu kadrosu İletişim Adres ve telefon